خه‌فه‌ت له‌سه‌ر دڵ ده‌مێنێته‌وه‌‌

کایسا (Kaisa)ژنێکی ته‌مه‌ن 45 ساڵه‌و خه‌ڵکی هێلسنکییه‌، که‌ له‌ ماوه‌یه‌کی کورتدا دایک‌و باوکی له‌ ده‌ست‌دا. پێشتر کایسا خۆی نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌ی هه‌بوو، که‌ چاک بۆته‌وه‌. گیان له‌ ده‌ستدانی دایک‌و باوکی‌و نه‌خۆشیه‌که‌ی نزیکه‌ی سێ ساڵی خایاندوه‌، به‌ڵام ئێستاش ڕۆژانه‌ کایسا چه‌ندین جار ده‌گری‌ که‌ بیر له‌ دایک‌و باوکی ده‌کاته‌وه‌. هه‌روه‌ها ئه‌و ناتوانێت به‌رده‌وام بیر له‌وه‌ش نه‌کاته‌وه‌ که‌ ئیحتیماله‌ شێرپه‌نجه‌که‌ی نوێ بێته‌وه‌.

کایسا ده‌توانێت چی بکات؟

له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی کایسا له‌ ده‌ورو‌به‌ری پایته‌ختدا (­Pääkaupunkiseutu) ده‌ژی، سه‌ره‌تا ئه‌و ده‌توانیت له‌ ناوه‌ندی قه‌یرانی - ­­SOSکات لای کارمه‌ندی قه‌یران بگرێت. هه‌روه‌ها ناوه‌نده‌کانی تری قه‌یران له‌ ناوچه‌کانی تری فنله‌ند به‌ گشتی کات ده‌به‌خشن. هه‌روه‌ها کایسا ده‌توانێت ته‌له‌فون بۆ ته‌له‌فونی قه‌یران بکات‌و ده‌رباره‌ی ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ مێشیکدا ئازاریان ده‌دات، گفتوگۆ بکات. کایسا له‌گه‌ڵ کارمه‌ندی قه‌یراندا ده‌توانێت ده‌رباره‌ی هه‌سته‌کانی له‌ په‌یوه‌ند به‌ نه‌خۆشییه‌که‌ی‌و گیان له‌ ده‌ستدانی دایک‌و باوکیه‌وه‌ بدوێت‌و بیر بکاته‌وه‌، که‌ بۆچی تواناکانی به‌ش ناکات بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی بۆ باری ئاسای‌و بۆچی خه‌فه‌ت‌و ترسی نه‌خۆشییه‌که‌ی به‌ سه‌ختی له‌گه‌ڵیدا ده‌ژی‌.

کایسا ده‌توانێت په‌یوه‌ندی به‌ کارمه‌ندی قه‌یرانه‌وه‌ بکات، ئه‌گه‌ر ته‌نانه‌ت هیچ بیرۆکه‌یه‌کیشی نه‌بێت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ بۆچی خه‌فه‌ت‌و دڵته‌نگیه‌که‌ی هێور نابنه‌وه‌. له‌ گفتوگۆکردنه‌که‌دا له‌گه‌ڵ کارمه‌ندی قه‌یراندا، ڕه‌نگه‌ بارودۆخه‌که‌ ڕۆشنبێته‌وه‌و ڕه‌نگه‌ کایسا هه‌ندێ شتی به‌ خه‌یاڵدا بێت، که‌ قسه‌کردن له‌سه‌ریان باری ئارام بکاته‌وه‌.

به‌ گشتی چی مردنی دایک‌و باویک‌و چی نه‌خۆشی سه‌خت، قه‌یرانن، که‌ باشبوونه‌وه‌ تیایاندا کاتی زۆر ده‌بات. بۆ زۆر که‌س مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ قه‌یراندا به‌ هه‌مان شێوه‌ ده‌چێته‌ پیشه‌وه‌، که‌ ده‌رفه‌تی قسه‌کردن هه‌یه‌ له‌ چوار قۆناغی قه‌یرانی جیاوازدا، واته‌ قۆناغی شۆک، قۆناغی کاردانه‌وه‌، قۆناغی مامه‌ڵه‌کردن‌و قۆناغی ئاراسته‌ وه‌رگرتنێکی نوێ. به‌ڵام دوور نییه‌ مرۆڤ له‌ قۆناغێکی قه‌یراندا "بمێنێته‌وه‌"، که‌ هێزو خۆشی ژیان، پاش ماوه‌یه‌کی زۆریش ناگه‌ڕێته‌وه‌ ژیانی.

زۆر بابه‌ت په‌یوه‌ندیان به‌ نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌وه‌ هه‌یه‌، که‌ ڕه‌نگه‌ ببنه‌ هۆکاری قه‌یرانی تراوما (Traumaattinen kriisi). نه‌خۆشی به‌ گشتی ده‌بێته‌ هۆکاری گۆڕانکاری له‌ جه‌سته‌و تێگه‌شتین له‌ خۆت. قبوڵکردنی گۆڕینی وێنه‌ی خۆت (شێوه‌یه‌ی من) ڕه‌نگه‌ کاتێکی زۆر به‌رێت. له‌ ماڵپه‌ڕی یه‌کێتی ناوه‌ندی ڕێکخراوه‌کانی شێرپه‌نجه‌ (Syöpäjärjestöjen keskusliitto)، که‌ناڵی گفتوگۆکردنی تێدایه‌ بۆ ئه‌وانه‌ی پێشتر شێرپه‌نجه‌یان هه‌بووه‌ یان تازه‌ تووشی بوون. ڕه‌نگه‌ له‌ ڕێگه‌ی که‌ناڵه‌کانی گفتوگۆکردنه‌‌وه‌ گۆشه‌ بینینی جیاواز وه‌ربگیرێت بۆ بارودۆخی که‌سه‌که‌ خۆی. پێده‌چێت که‌ هه‌روه‌ها که‌سێکی تریش هه‌مان مه‌ینه‌ت‌و کێشه‌ی هه‌بێت. نوێ بوونه‌وه‌ی شێرپه‌نجه‌که‌و کاتی نزیک بوونه‌وه‌ی کۆنتڕۆله‌کان (پشکنینه‌کان)، یه‌کێکه‌ له‌ ترسه‌ ئاساییه‌کان.

کایسا له‌ ماوه‌یه‌کی که‌مدا دایک‌و باوکی له‌ ده‌ستداوه‌. ئه‌گه‌ر ته‌نانه‌ت دایک‌و باوکی به‌ ته‌مه‌ن‌و نه‌خۆشیش بوونایه‌، خه‌فه‌ت بۆ مردنی ئه‌وان سروشتییه‌، مافێکی ڕه‌وایه‌‌و به‌ گشتیش مرۆڤ ناتوانێت خۆیی لێ بپارێزیت. کۆچی دوایی دایک‌و باوکی کایسا، به‌ شێوه‌یه‌کی به‌هێز ژیانی کایسای گۆڕی. چیتر ئه‌و منداڵی که‌س نییه‌ که‌ له‌ ژیاندا مابێت، به‌ڵکو ڕه‌نگه‌ به‌ ته‌مه‌نترین که‌سی خێزانه‌که‌ی بێت که‌ له‌ ژیاندا ماوه‌. گیان له‌ ده‌ستدانی دایک‌و باوک، پیربوون‌و ڕۆشنی زه‌مه‌ن ده‌کاته‌ شتێکی واقعی. هه‌روه‌ها نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌که‌شی، ڕه‌نگه‌ کایسای زیاتر له‌ سنووری ژیان تێگه‌یاندبێت. له‌وانه‌یه‌ بۆ کایسا دایک‌و باوکی ته‌نها دایک‌و باوک نه‌بوبێتن، به‌ڵکو بۆ نمونه‌ هاوڕێی خۆشه‌ویست بووبێتن، که‌ شته‌ گرنگه‌کانی له‌ گه‌ڵیاندا دابه‌ش ده‌کرد.

ئاساییه‌ کاتێک له‌ دوای له‌ ده‌ستدانی که‌سێکی نزیک، بیرکردنه‌وه‌ی مامه‌ڵه‌نه‌کراو یان هه‌ندێ وشه‌ که‌ نه‌وتراون، دروست بن. نزیکه‌ی هه‌موو جارێک ئاوها ڕوو ده‌دات، ئه‌گه‌ر گیان له‌ ده‌ستدانه‌که‌ ئاماده‌یی بۆ کرابێت یان نه‌کرابێت. به‌ شێوه‌یه‌ک ژیان ده‌پچڕێت‌و پێویسته‌ له‌ کۆتایدا په‌سه‌ند بکرێت.

که‌واته‌ پێده‌چێت کایسا گرفتی پڕۆسه‌ی خه‌فه‌تی درێژی هه‌بێت. هه‌روه‌ها ئیحتیمالی ئه‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ تووشی خه‌مۆکی بووبێت، که‌ نیشانه‌کانی بۆ نمونه‌ بریتین له‌ بێ ئومێدی‌و هه‌ستی نه‌بینینی داهاتوو (ڕه‌شبینی). خه‌فه‌تی درێژخایه‌نیش ده‌کرێت ببێته‌ هۆی خه‌مۆکی. ئه‌گه‌ر کایسا پێی وایه‌ که‌ گفتوگۆکردن له‌گه‌ڵ کارمه‌ندی قه‌یراندا شێوه‌یه‌کی گونجاو نییه‌ بۆ یارمه‌تی وه‌رگرتن، ئه‌و ده‌توانێت بۆ نمونه‌ په‌نا بۆ لای پزیشک به‌رێت، که‌ ڕه‌نگه‌ به‌ پێی پێویستیش خه‌مۆکیه‌که‌ دیاری بکرێت.

به‌ گشتی خه‌فه‌تی درێژخایه‌ن به‌ تێپه‌ڕبوونی کات هێور ده‌بێته‌وه‌، به‌ڵام هه‌ندێ جار باشه‌ که‌ سوود له‌ ده‌رفه‌ته‌کانی‌ کاری قه‌یران‌ یان چالاکی گروپی هاوتا وه‌ربگیرێت. کاتێک خه‌فه‌ت ده‌چێته‌ که‌ناره‌وه‌، ده‌توانرێت دووباره‌ شتی جوان له‌ ژیاندا ببینرێت. بیرکردنه‌وه‌ له‌ که‌سی مردوو یان‌ له‌ نه‌مان، چیتر هه‌ستی دڵته‌نگی دروست ناکه‌ن، به‌ڵکو به‌ شێوه‌یه‌کی ئارام‌و به‌ دڵ‌و ده‌روونێکی باشه‌وه‌ بیر له‌ ڕابردوو ده‌کرێته‌وه‌. بیرکردنه‌وه‌کان ده‌گۆڕدرێن بۆ دڵدانه‌وه‌، له‌ بری ئه‌وه‌ی ببنه‌ هۆی خه‌فه‌تی بێ کۆتایی.